Κύστη Κόκκυγος

Τι είναι η κύστη κόκκυγος;

Η κύστη κόκκυγος ή τριχοφωλεακό συρίγγιο είναι χρόνια φλεγμονή του δέρματος και υποδορίου που εμφανίζεται στην κοκκυγική χώρα μεταξύ των γλουτών. Εντοπίζεται συχνότερα στους άνδρες με πρώτη εκδήλωση κατά την εφηβεία και μέχρι τα 40 έτη.

Ποια είναι τα αίτια της κύστης κόκκυγος;

Η κύστη κόκκυγος προκαλείται από την παρουσία καταβυθίσεων δέρματος στο υποδόριο με τη μορφή συριγγίων. Στα δερματικά αυτά συρίγγια αναπτύσσονται τρίχες. Η συγκέντρωση τριχών κάτω από το φυσιολογικό δέρμα του κόκκυγα έχει σαν συνέπεια να δημιουργείται χρόνια φλεγμονή σαν κύστη στην κοκκυγική χώρα.

Η κύστη κόκκυγος εκδηλώνεται συχνότερα σε δασύτριχους άνδρες, ενώ σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση της νόσου φαίνεται πως έχει ο χρόνιος ερεθισμός της περιοχής λόγω συνεχούς τριβής ή πίεσης τοπικά. Οι πιθανότητες εμφάνισης της νόσου αυξάνονται λόγω:

• πολύωρη καθιστής θέσης
• παρατεταμένη άσκηση με δραστηριότητες όπως ποδηλασία ή ιππασία
• στενών ενδυνάματων
• παχυσαρκίας
• έντονη εφίδρωση σε συνδυασμό με κακή υγιεινή

Κύστη κόκκυγος: συμπτώματα

Σε πιο αρχικό στάδιο, η κύστη κόκκυγα  μπορεί να εμφανιστεί ως μια ή περισσότερες «τρυπούλες» στο δέρμα του κόκκυγα στη μεσογλουτιαία σχισμή. Αυτές οι οπές είναι τα στόμια των συριγγίων και μπορεί να μην προκαλούν κανένα σύμπτωμα.

Εφόσον υπάρχουν παράγοντες τοπικού ερεθισμού, η κύστη κόκκυγος μπορεί να εμφανίσει χρόνια φλεγμονή με ήπια τοπικά ενοχλήματα και ενίοτε εκροή υγρού από τα στόμια των συριγγίων.

Όταν η κύστη κόκκυγος επιμολυνθεί, τότε εμφανίζονται τοπικά τα σημάδια της οξείας φλεγμονής. Προοδευτικά η ενόχληση αυξάνεται, ώσπου, σε πιο προχωρημένο στάδιο, η κύστη εμφανίζει μεγάλο πρήξιμο (οίδημα), ερυθρότητα και πόνο. Ακολουθεί ο σχηματισμός αποστήματος με εμφάνιση πυρετού και τον πόνο να είναι αφόρητος, σε σημείο να μην μπορεί ο ασθενής καν να κάτσει

Πώς γίνεται η διάγνωση της κύστης κόκκυγος;

Η κύστη κόκκυγος διαγιγνώσκεται με κλινική εξέταση από χειρουργό. Αφού ληφθεί το ιατρικό ιστορικό, εκτιμάται η έκταση της πάθησης και καθορίζεται το πλάνο θεραπείας: φαρμακευτική αγωγή και παρακολούθηση ή χειρουργική επέμβαση.

Ποια είναι η κατάλληλη θεραπεία της κύστης κόκκυγος;

Η συνιστώμενη θεραπεία εξαρτάται από την κατάσταση της περιοχής του κόκκυγα.

• Τυχαίο εύρημα χωρίς συμπτώματα: όταν εντοπιστούν συρίγγια που υποδηλώνουν κύστη κόκκυγος αλλά δεν υπάρχουν συμπτώματα ή εικόνα φλεγμονής, δεν χρειάζεται καμία ιδιαίτερη αντιμετώπιση — μόνο να διατηρείται η περιοχή καθαρή και να αποφεύγεται ο τοπικός ερεθισμός.
• Ήπια συμπτώματα: ενδέχεται να χρειαστεί αντιβιοτική αγωγή, ώστε να σταματήσει η εξέλιξη της φλεγμονής και να αποτραπεί ο σχηματισμός αποστήματος. Ακολουθεί επανεκτίμηση και, αν χρειαστεί, προγραμματισμένη επέμβαση.
• Απόστημα: απαιτείται επείγουσα διάνοιξη και παροχέτευση. Ανακουφίζει άμεσα τα συμπτώματα, αλλά δεν δίνει οριστική λύση: παροχετεύει το πύον χωρίς να αφαιρεί την κύστη.
• Χρόνια συμπτωματική κύστη ή ιστορικό παροχέτευσης αποστήματος: υπάρχει ένδειξη προγραμματισμένης επέμβασης εκτομής.

Αντιμετώπιση κύστης κόκκυγος

Υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις, λιγότερο ή περισσότερο επεμβατικές:

• Ενδοσκοπική εξάχνωση με laser: ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση με λεπτό όργανο που φέρει στην άκρη του κεφαλή εκπομπής laser. Ο χειρουργός καθαρίζει πρώτα την περιοχή από τρίχες και φλεγμονώδη ιστό και στη συνέχεια εξαχνώνει την κύστη εκ των έσω. Πλεονεκτήματα: αποφυγή μεγάλης επέμβασης, μειωμένος πόνος, ταχύτερη επούλωση. Παρουσιάζει μικρή πιθανότητα υποτροπής.
• Ευρεία ανοικτή εκτομή: επιλέγεται σε εκτεταμένη νόσο και επαναλαμβανόμενες υποτροπές. Αφαιρείται τμήμα του δέρματος μαζί με τη μολυσμένη κύστη, ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες επαναμόλυνσης. Το τραύμα παραμένει ανοικτό και απαιτείται αρκετός χρόνος για πλήρη επούλωση, με καθημερινή αλλαγή επιδέσμων για έναν έως δύο μήνες.
• Εκτομή και πρωτογενές κλείσιμο: αφαιρείται η μολυσμένη κύστη και το περιβάλλον δέρμα, και το τραύμα κλείνεται με ράμματα. Η επούλωση είναι ταχύτερη, αλλά ο κίνδυνος υποτροπής ελαφρώς υψηλότερος σε σύγκριση με την ευρεία εκτομή.

Τι πρέπει να γνωρίζω για το laser;

Η ενδοσκοπική θεραπεία της κύστης κόκκυγος με θεραπευτικό laser είναι μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος, σχεδόν ανώδυνη, με πολύ καλά αποτελέσματα στην επούλωση.

Αυτό σημαίνει ότι ο ασθενής επιστρέφει σχετικά γρήγορα στις φυσιολογικές του δραστηριότητες, χωρίς την ανάγκη μακροχρόνιας αλλαγής επιδέσμων.

Τι γίνεται αν υπάρξει υποτροπή;

Η υποτροπή της κύστης κόκκυγος δεν είναι σπάνιο φαινόμενο: πρόκειται για χρόνια πάθηση με φλεγμονή και αυξημένο μικροβιακό φορτίο. Στην υποτροπή προτιμάται συνήθως η πιο ριζική ευρεία εκτομή, εκτός αν η βλάβη είναι μικρής έκτασης και οι συνθήκες επιτρέπουν τη χρήση laser.

Η πιθανότητα εμφάνισης ή επανεμφάνισης μειώνεται με:

• διατήρηση της ιεροκοκκυγικής περιοχής καθαρής και στεγνής·
• αποφυγή παρατεταμένου καθίσματος, ιδίως σε σκληρές επιφάνειες·
• σωστή στάση καθίσματος, με το σώμα σε ορθή γωνία·
• αποτρίχωση της περιοχής.

Οδηγίες μετά την εγχείρηση

Η φροντίδα του τραύματος είναι εξαιρετικά σημαντική μετά από κάθε επεμβατική θεραπεία. Ο ασθενής λαμβάνει λεπτομερείς οδηγίες για τον τρόπο και τη συχνότητα αλλαγής των επιδέσμων, καθώς και για τη διαδικασία της επούλωσης.

Μετά από χειρουργική θεραπεία απαιτείται αλλαγή επιδέσμων για μεγάλο χρονικό διάστημα και τακτική επανεκτίμηση από τον χειρουργό. Αντίθετα, μετά από ενδοσκοπική θεραπεία με laser οι αλλαγές είναι περιορισμένες, αφού το τραύμα είναι σαφώς μικρότερο και η επούλωση ταχύτερη.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

• UVA Health — Pilonidal Cyst
• MedlinePlus — Pilonidal cyst resection
• Mayo Clinic — Pilonidal cyst: diagnosis and treatment